کامیابی تنها در این است که بتوانی زندگی را به شیوه خودسپری کنی.
خوش آمدید - امروز : سه شنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۵
خانه » بیوگرافی » بزرگان و مشاهیر » بیوگرافی شیخ صدوق عالم بزرگ دین اسلام
بیوگرافی شیخ صدوق عالم بزرگ دین اسلام

بیوگرافی شیخ صدوق عالم بزرگ دین اسلام

بیوگرافی شیخ صدوق عالم بزرگ دین اسلام عالم دینی بزرگ شیخ صدوق که روز 15 اردیبهشت به نام وی مزین شده است

بیوگرافی شیخ صدوق

تاريخ تولد، محل تولد، هنگام تولد:

در سال 306 هجری قمری در شهر قم متولد شد.

پدر: علی بن حسین بن موسی بن بابویه

مادر:-

برادر: حسین بن علی بن بابویه قمی شیخ جلیل

خواهر:-

همسر:-

فرزندان:-

 

دوران زندگي شیخ صدوق :

ولادت این عالم فقیه با آغاز نیابت حسین بن روح ،سومین نائب خاص امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) هم زمان بوده است. پدر بزرگوارش، از فقهای بزرگ اسلام و در زمان امام حسن عسگری (ع) و امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) می زیسته و مورد احترام آن امامان بوده است. در نامه ای که امام حسن عسگری (ع) به علی بن بابویه نوشته وی را با کلماتی چون: شیخ معتمد و فقیه من خطاب کرده است. پدر شیخ در قم بدنیا آمد و زندگی را آنجا گذارند و در همان شهر نیز وفات نمود.وی در ایام زندگی پر برکت خویش نزدیک دویست جلد کتاب تألیف کرد.

 

تولد به دعای صاحب الزمان(عج):

عمر با برکتش ، از پنجاه می گذشت و هنوز فرزندی نداشت و بسیار دوست می داشت که خداوند به او فرزند صالحی عنایت کند، از این رو به حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه) متوسل شده ،طی نامه ای به وسیله حسین بن روح که یکی از نمایندگان خاص امام زمان بود تقاضای دعا کرد تا آن حضرت از خداوند، فرزند صالحی برایش بخواهد. ولی عصر (عج) دعا کرده و برای ابن بابویه نوشتند: «برای تو از خداوند خواستیم دو پسر روزیت شود که اهل خیر و برکت باشند.» پس از دعای امام زمان بود که ابن بابویه صاحب فرزندی شد که نامش را محمد نامید و بعدها عالمی بزرگ و فقیهی نام آور شد. او همان شیخ صدوق است.

 

کسب علم و معرفت شیخ صدوق :

شیخ صدوق دوران کودکی و آغاز جوانی را در دامان علم و فضیلت و تقوای پدر بزرگوارش سپری کرد. در محضر پدر، علوم و معارف را همراه با تربیت های عملی و اخلاقی فرا گرفت. پدری که در اوج علم و فقاهت و شهرت، زندگی خود و فرزندانش را از راه مغازه ای کوچک در بازار قم و در نهایت زهد و قناعت می گذرانید. شیخ صدوق بیش از بیست سال از دوران پر برکت حیات پدر را درک کرد و در سن 22 یا 23 سالگی بود که دست روزگار، دامان پر مهر و محبت پدر را از او گرفت!

خانواده اصیل و اهل علم شیخ و پرورش یافتن در دامان پدری فقیه و وارسته از یک سو، و تیزهوشی، ذکاوت، حافظه فوق العاده قوی و استعداد ذاتی اش، از سوی دیگر موجب گردید در مدتی کوتاه به قله های بلندی از کمالات انسانی دست یابد و در کمتر از بیست سالگی هزاران حدیث و روایت با راویان آن ها را به حافظه بسپارد. استاد صدوق محمد بن علی الاسود درباره حافظه و اشتیاق وافر شیخ صدوق به آموختن می فرمود: «این میل و اشتیاق به علم و دانش که در صدوق وجود دارد مایه شگفتی نیست؛ زیرا او به دعای امام زمان متولد شده است.» خود شیخ صدوق بارها می فرمود: « من به دعای صاحب الامر متولد شده ام».

شاید بتوان گفت یکی از عوامل مؤثر در موفقیتش استادان بسیار زیادیست که دید و از خرمن علوم آن ها خوشه ها برگرفت. ابتدا از محضر پدر خود علی بن بابویه درس آموخت و افزون بر آن در مجالس و محافل درسی بزرگان علم و ادب حاضر می شد، به گونه ای که بعضی از علما گفته اند: تعداد استادان صدوق از دویست نفر متجاوز است. از جمله بزرگانی که از محضر آنها بهره برده می توان به ابو جعفر محمد بن یعقوب کُلینی؛ نویسنده کتاب گرانمایه اصول کافی و محمد بن حسن ولید قمی، احمد بن علی بن ابراهیم قمی، علی بن محمد قزوینی،جعفر بن محمد بن شاذان،جعفر بن محمد بن قولویه قمی،علی بن احمد بن مهریار، ابو جعفر محمد بن علی بن اسود، احمد بن زیاد بن جعفر همدانی ، ابوالحسن خیوطی اشاره نمود.

 

شاگردان شیخ صدوق :

شیخ، به خوبی دریافته بود که بهترین شیوه برای حفظ و حراست از سخنان پیشوایان دین که در هر زمان، ممکن است مورد تعرض و دستبرد قرار گیرد، انتقال به سینه دلسوختگان مکتب اهل بیت می باشد؛ از همین رو با پرورش شاگردان و طالبان دانش، به نگهداری و صیانت از این میراث گرانبها پرداخت.

از میان مهمترین شاگردانش می توان به دانشمند بلند آوازه؛ محمد بن نُعمان معروف به شیخ مفید اشاره کرد که خدمات بسیاری به جهان اسلام ارائه کرد، و آثار به جای مانده از وی حکایت از وسعت معلوماتش دارد. تعداد دیگری از شاگردانش عبارتند از: حسین بن عبیدالله غضائری، برادرش حسین بن علی بن بابویه قمی، ابوالحسن جعفر بن حسین حسکه قمی (استاد شیخ طوسی)، ابو جعفر محمد بن احمد بن عباس بن فاخر دوریستی (معاصر شیخ طوسی)، برادر زاده اش شیخ ثقة الدین حسن بن حسین بن علی بن موسی بن بابویه، حسن بن محمد قمی (مؤلف تاریخ قم)، علی بن احمد بن عباس نجاشی (پدر نجاشی)، سید ابوالبرکات علی بن حسن خوزی حسینی حلی، ابو القاسم علی بن محمد بن علی خزاز، ابو زکریا محمد بن سلیمان حمرانی، احمد بن زیاد بن جعفر همدانی، هارون بن موسی تلعکبری، علم‌الهدی، سید مرتضی .

پس از مرحوم کلینی نویسنده کتاب ارزشمند اصول کافی،شیخ صدوق از بزرگترین محدثان عصر خود به شمار می آید که علاوه بر ضبط و نقل حدیث، در علوم دیگر نیز تبحر داشته و تألیفات بسیاری از خود به جای گذاشته است. سالها از محضر کلینی استفاده نموده و به شنیدن و جمع آوری احادیث ائمه (ع) مشغول بوده است؛ اما بر خلاف شخصیت علمی کلینی که بیشتر از جهت جمع آوری، بررسی و نقل حدیث مشهور است، شیخ صدوق در سه زمینه روایت، مباحث کلام و فقه برحسته و ممتاز بوده است.

 

مَن لایَحضُرُه اَلفَقیه:

از کتب بسیار معروفش کتاب مَن لایَحضُرُه اَلفَقیه«(برای) کسی که فقیه نزد او حضور ندارد» می باشد؛ تألیف به عربی شامل ۵۹۶۳ حدیث است. این کتاب یکی از کتب اربعه و از معتبرترین کتب شیعه بوده و در شش جلد تألیف شده ‌است. این اثر از زمان نگارش مورد توجه و استقبال علمای شیعه قرار گرفته و پیوسته در مجموعه‌های بزرگ و کوچک روایی به آن استناد نموده و از آن روایت نقل کرده‌اند. شیخ صدوق این کتاب را به درخواست یکی از سادات شهر بلخ به نام شریف الدین ابو عبدالله محمد بن حسین، معروف به نعمت، نگاشته ‌است. او از شیخ صدوق درخواست کرده بود که مانند کتاب طبی من لا یحضره الطبیب، نوشته محمد بن زکریا رازی، او هم کتابی در علم فقه به نگارش درآورد تا مورد استفاده کسانی قرار گیرد که به علما و فقها دسترسی ندارند.

 

علم کلام از منظر شیخ :

علم کلام در نظر شیخ صدوق علمیست که می‌توان با آن عقاید مخالفان را به وسیلة کلام خداوند متعال و سنت معصومان، یا تنها با تحلیل آن آرا، رد و ابطال کرد . علم کلام را شامل کلام عقلی و نقلی دانسته ؛ چنان که به نقلی بودن آن تصریح و به روش عقلی آن نیز با واژة تحلیل اشاره کرده است. وی استدلال کردن با مخالفان را وظیفة متکلمان می‌دانست و مانند فارابی، کلام را علمی ابزاری معرفی نمود. شیخ صدوق در مقام های استنباط، تبیین، تنظیم، اثبات، رد شبهات و رد عقاید معارض از عقل بهره می گرفت. هرچند به جهت رعایت اقتضائات زمان و مکان و وضعیت مخاطبان سعی می کرد مطالب عقلی خویش را غالباً در ذیل احادیث مطرح نماید.

 

آثار :

شیخ طوسی نوشته‌ که شیخ صدوق ۳۰۰ جلد کتاب تألیف کرده‌ و نجاشی ۱۹۸ کتاب از وی نام برده ‌.

 

برخی از مهمترین آثارش عبارتند از:

من لا یحضره الفقیه (دومین کتاب از کتب اربعه)

علل الشرایع (درباره فلسفه احکام و علت تشریع آن‌ها است)

کمال الدین و تمام النعمة (درباره اثبات وجود امام زمان و غیبت طولانی آن حضرت از نظر عقلی و نقلی)

   التوحید

الخصال الممدوحه و المذمومه

الأمالی

عیون اخبار الرضا

صفات شیعه

مصادقه الاخوان

اثبات ولایت علی علیه ‌السلام

معرفت

گوهر گمشده یا مدینه العلم

المقنع در فقه

معانی الاخبار

مشیخته الفقیه

امامی (مجالس)

ثواب الاعمال و عقاب الاعمال

الاوائل

الاواخر

المناهی

دعائم الاسلام

اثبات الوصیة

المصابیح

التاریخ

المواعظ

التقیه

الناسخ و المنسوخ

الباطل العلو و التقصیر

السر المکتوم الی الوقت المعلوم

مصباح المصلی

الهدایه فی الاصول والفقه

المواعظ و الحکم

تعداد زیادی( رساله) در فضیلت برخی اعمال و بعضی از ماه‌ها

تعداد زیادی رساله در موضوعات مختلف فقهی و غیر آن

چندین کتاب در فضایل پیامبر و امامان و برخی از اصحاب

کتاب‌های متعدد در بیان زهد پیامبر و امامان (ع)

و چندین کتاب در پاسخ به سؤال‌های مردمی

 

تاريخ فوت، محل فوت، هنگام فوت، محل دفن:

این عالم بزرگ اسلام و شیعه، پس از عمرى پر برکت در سال 381 هجرى قمری دیده از جهان فانى فرو بست و به سراى باقى شتافت. وفاتش در شهر رى بود و با این حادثه عظیم و تاسف بار، غبار غم، سراسر عالم تشیع را فرا گرفت و عاشقان مکتب اهل بیت علیهم ‌السلام در میان اندوه و اشک، پیکر مطهرش را تشییع کردند و در نزدیکى مرقد حضرت عبدالعظیم حسنى (در شهر رى) به خاک سپردند.

حادثه‌اى در حدود سال 1238 قمری اتفاق افتاد که عظمت و اعتبار شیخ صدوق(ره) نزد زائران حرمش بیشتر معلوم شد و ارادت آنان نسبت به وى دو چندان گشت که شرح آن واقعه مطابق نقل علامه خوانساری در کتاب روضات الجنات بدین گونه است: «از کرامات صدوق که در این اواخر به وقوع پیوست و عدّه کثیری از اهالی شهر، آن را مشاهده کرده‌اند، آن است که در عهد فتحعلی شاه قاجار در حدود 1238 هجری، مرقد شریف صدوق که در اراضی ری قرار دارد ،از کثرت باران خراب شد و رخنه‌ای در آن پدید آمد. به جهت تعمیر و اصلاح آن اطرافش را می‌کندند پس به سردابی که مدفنش بود برخوردند، هنگامی که وارد سرداب شدند، با جسدی عریان و مستور العوره مواجه شدند که در انگشتانش اثر خضاب و در کنارش تارهای پوسیده کفن به شکل فتیله‌ها بر روی خاک قرار گرفته است. این خبر به سرعت در تهران منتشر شد و به گوش سلطان وقت رسید، وی با جمعی از بزرگان و امنای دولت به جهت مشاهده حضوری به محل آمدند. جمعی از علما و اعیان دولت داخل سرداب شدند و صدق قضیه را به رأی العین مشاهده کردند. پس از آن، وی دستور تعمیر و تجدید بنا و تزئینات آن بقعه را صادر کرد.». صاحب روضات که در آن زمان 12ساله بوده می‌نویسد: «من خودم بعضی از افراد را که در آن واقعه حضور داشتند، ملاقات نموده‌ام».

 

نقل قول و خاطرات:

شیخ صدوق :

در مورد کتاب مَن لایَحضُرُه اَلفَقیه نوشت: «این کتاب کتابی است که در فقه و حلال و حرام و قوانین و مقررات شرع نوشته شده، به قسمی که همهٔ آنچه را که در موضوعات مختلف فقه (از طهارت تا دیات) تاکنون نوشته‌ام در برداشته باشد و آن را کتاب من لایحضره الفقیه نام نهادم، تا به وقت نیاز بدان مراجعه کرده و مورد اعتماد و اطمینان باشد. و این کتاب را با حذف اسانید تألیف کردم که مبادا به سبب نقل آن حجم کتاب زیاد شود. در این کتاب منظورم این بوده که آن دسته از روایاتی را که بدان فتوا می‌دهم و به صحت و صدورش از معصومین وثوق دارم و بدان حکم می‌کنم، بیاورم».

 

شيخ طوسى:

«او دانشمندى جليل القدر و حافظ احاديث بود. از احوال رجال ، كاملا آگاه و در سلسله احاديث ، نقادى عالى مقام به شمار مى آمد. بين بزرگان قم ، از نظر حفظ احاديث و كثرت معلومات مانند، نداشت و در حدود سيصد اثر تاليفى از خود به يادگار گذاشته است ».

 

رجالى كبير، نجاشى:

«ابو جعفر (شيخ صدوق ) ساكن رى ، فقيه و چهره برجسته شيعه در خراسان است ، او به بغداد نيز وارد شد و با اين كه در سن جوانى بود همه بزرگان شيعه از او استماع حديث مى كردند».

 

علامه بحرانى:

«جمعى از اصحاب ما، از جمله سيد محقق داماد، روايات مرسله صدوق را صحيح مى دانند و به آنها عمل مى كنند؛ زيرا همان گونه كه روايات مرسله ابن ابى عمير پذيرفته شده ، روايات مرسله صدوق هم مورد قبول واقع شده است ».

 

روز بزرگداشت شیخ صدوق :

روز پانزده اردیبهشت به نام شیخ صدوق مزین شده است .

 

اشتراک گذاری مطلب

به این مطلب امتیاز بدهید :

 

 

به اولی ها امتیاز بدهید :

 

X بستن تبليغات
تمام حقوق مادی , معنوی , مطالب برای سایت اولی ها محفوظ است - سئو توسط سایت استوری SiteStory.net
Facebook | Instagram | Pinterest | Google+ | Twitter